Η Δαντελού,1669-70, Λούβρο

Ο πίνακας "Η Δαντελού" χρονολογείται το 1669-1670, βρίσκεται στο Λούβρο και είναι από τα πιο γνωστά έργα του Βερμέερ. 

Σε σχέση με τα υπόλοιπα έργα, με σκηνές καθημερινότητες, ο πίνακας αυτός έχει την ιδιαιτερότητα να απεικονίζει την κοπέλα από κοντά, ενώ στα άλλα έργα του ο καλλιτέχνης προτιμούσε μία περισσότερο σύνθετη προοπτική όπως είδαμε.

Ο χώρος είναι ο εσωτερικός ενός σπιτιού και απεικονίζεται μια γυναίκα να κεντάει. Το φόντο είναι φωτεινό και το πρόσωπο της σκιασμένο. Τα χρώματα που χρησιμοποιεί είναι το μπλε, το κίτρινο και το κόκκινο. Χρώματα που βλέπουμε σχεδόν σε όλα τα έργα του. Βλέπουμε ένα εξαιρετικό δείγμα της χρήσης κουκίδων από τη χρήση των οποίων υπάρχει ασάφεια και διάλυση της μορφής.

Γυναίκα που γράφει γράμμα, 1665, Εθνική Πινακοθήκη,Ουάσινγκτον

Ο πίνακας "Γυναίκα που γράφει γράμμα" χρονολογείται το 1665 και βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον. 

Σε ένα εσωτερικό χώρο ενός σπιτιού απεικονίζεται μια γυναίκα καθισμένη μπροστά από ένα τραπέζι με το βλέμμα της στραμμένο προς τον θεατή, ενώ συγχρόνως γράφει ένα γράμμα. 

Φοράει μια κίτρινη ζακέτα με γούνινο τελείωμα στις άκρες. Το ίδιο ντύσιμο βλέπουμε και στον πίνακα "Γυναίκα με μαργαριταρένιο κολιέ", ενώ δεν αποκλείεται να πρόκειται για την ίδια γυναικεία μορφή. Το κίτρινο χρώμα είναι από τα αγαπημένα του Βερμέερ αλλά στους πίνακες ο συμβολισμός τους παραπέμπει σε γυναίκες ελαφρών ηθών. Το γράμμα υποθέτουμε ότι είναι ερωτικού περιεχομένου. Στο τραπέζι μάλιστα υπάρχει νομισματοθήκη. Υπάρχει η ιδέα της ματαιοδοξίας.

Γυναίκα με Μαργαριταρένιο Κολιέ, περ.1665, Πινακοθήκη Βερολίνου

Ο πίνακας χρονολογείται περίπου το 1665 και βρίσκεται στην Πινακοθήκη του Βερολίνου. 

Η σκηνή, όπως στα περισσότερα έργα του Βερμέερ, διαδραματίζεται σε έναν εσωτερικό χώρο σπιτιού. Η σκηνές με κυρίες στην τουαλέτα τους είναι δημοφιλείς στην Ολλανδική τέχνη του 17ου αιώνα. Το φως που μπαίνει από το παράθυρο αριστερά φωτίζει το δωμάτιο και το πρόσωπο της γυναίκας, ενώ οι κουρτίνες και το φόρεμα της κοπέλας είναι χρωματισμένα σε κίτρινους τόνους. Το κίτρινο χρώμα μπορεί να παραπέμπει σε γυναίκες ελαφρών ηθών.  Η κοπέλα παρατηρεί το είδωλο της σε ένα μικρό καθρέπτη που βρίσκεται κρεμασμένος απέναντι της δίπλα στο παράθυρο, ενώ η έκφραση της μοιάζει να δείχνει ικανοποίηση. 

Τα αξεσουάρ της τουαλέτας στο τραπέζι συνθέτουν μια όμορφη νεκρή φύση, ενώ παράλληλα συμβολίζουν τη ματαιοδοξία, τα γήινα αγαθά και την υπερηφάνεια. Τα μαργαριτάρια, επίσης, στο λαιμό της κοπέλας συμβολίζουν τη ματαιοδοξία. 

Γυναίκα με Kανάτα Nερού, 1664, Μητροπολιτικό Mουσείο Τέχνης, Νέα Υόρκη

Ο πίνακας αυτός με την "Γυναίκα με κανάτα νερού" χρονολογείται το 1664 και βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης.

Η σκηνή και εδώ διαδραματίζεται σε έναν εσωτερικό χώρο σπιτιού. 

Η γυναίκα είναι μεσοαστή όπως αντιλαμβανόμαστε από την ενδυμασία της. Η ενδυμασία της γυναίκας είναι και εδώ ζωγραφισμένη στα χρώματα που αγαπά ο Βερμέερ, το μπλε και το κίτρινο. 

Τo κόκκινο χρώμα που χρησιμοποιεί ο Βερμέερ στο τραπεζομάντιλο με λεπτομέρειες λουλουδιών σε μπλε και κίτρινο χρώμα, στα ίδια δηλαδή χρώματα με την ενδυμασία της γυναίκας, δίνουν σε όλο το έργο ένα δέσιμο και ένα ύφος ηρεμίας. Στο κεφάλι  της φορά ένα άσπρο μαντήλι το οποίο, μαζί με το φως που μπαίνει από το παράθυρο αριστερά, φωτίζει το πρόσωπο της και στρέφει το βλέμμα του θεατή προς τα εκεί.  

Το παράθυρο ανοιχτό στα αριστερά με το χέρι της γυναίκας να το ανοίγει υποδηλώνει την επικοινωνία του εσωτερικού χώρου με τον εξωτερικό. Για την μορφή της γυναίκας υπάρχουν δύο ερμηνείες: Πρώτον, η γυναίκα με την κανάτα, ως προσωποποίηση της εγκράτειας, κοιτάζει έξω από παράθυρο θέτοντας το δίλημμα μιας πρότυπης συμπεριφοράς και μη.  Δεύτερον, σύμφωνα με τους μελετητές πρόκειται για αλληγορία του Ολλανδικού έθνους που κοιτάζει πέρα από τους περιορισμούς του χώρου, τις ευρύτερες θαλάσσιες οδούς, ερμηνεία που ενισχύεται από τον χάρτη που βρίσκεται στον τοίχο πίσω από τη γυναίκα. Η δεύτερη ερμηνεία ωστόσο θα λέγαμε ότι υστερεί μπροστά στην απλότητα της οικιακής σκηνής. 

Ο τόσο επιδέξιος ρεαλιστικός τρόπος που ο Βερμέερ απεικονίζει τις επιφάνειες και τις δομές γίνεται και εδώ αντιληπτός. Η κανάτα , το βελούδινο τραπεζομάντιλο...

Γυναίκα που Κρατά Ζυγαριά, 1664, Εθνική Πινακοθήκη, Ουάσιγκτον

Το έργο αυτό χρονολογείται το 1664, βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον και πρόκειται για ένα από τα λιγότερο φωτεινά εσωτερικά του Βερμέερ. Το φως με μία λεπτή αχτίδα ηλίου μόνο να μπαίνει από το παράθυρο αριστερά, φωτίζοντας το λευκό μαντήλι στο κεφάλι της γυναίκας και τη γούνα στο φόρεμα της.

Η σκηνή όπως βλέπουμε στο φόντο έχει πίνακα ο οποίος απεικονίζει τη Δευτέρα Παρουσία, όπου αντικείμενα όπως ο χρυσός και τα μαργαριτάρια δεν θα έχουν καμία αξία. Η αναπαραγωγή έργων άλλων καλλιτεχνών στους πίνακες του Βερμέερ είναι ένα γοητευτικό χαρακτηριστικό του έργου του. Δεν είναι ο μόνος από τους καλλιτέχνες του 17ου αι που χρησιμοποιεί τον πίνακα μέσα σε πίνακα αλλά στον Βερμέερ δεν πρόκειται για διακοσμητικά ή αντικείμενα τέχνης συνηθισμένα στην εσωτερική διακόσμηση της εποχής. Μερικές φορές, ο πίνακας που παρουσιάζεται μέσα στη σύνθεση είναι ένα μέσο για να κατανοήσουμε συμβολικές έννοιες ή αλληγορικές αναφορές. 

Η σκεπτική έκφραση της γυναίκας και το γεγονός ότι σηκώνει τη ζυγαριά μπροστά από έναν πίνακα που απεικονίζει τη Δευτέρα Παρουσία έχει θεωρηθεί ως συγκαλυμμένη αλληγορία για τον Καθολικισμό. Η γυναίκα φαίνεται να σκέπτεται σε ποια πλευρά να ρίξει τη ζυγαριά, σε αυτή των υλικών πραγμάτων ή σε αυτή της λύτρωσης της ψυχής. Η γυναίκα θα μπορούσε σύμφωνα με τους μελετητές να συμβολίζει την Παρθένο Μαρία που μεσολαβεί για τη σωτηρία του ανθρώπου. Η διαμεσολάβηση αυτή ξεκινά με τον ρόλο της ως μητέρα του Σωτήρα και ίσως για αυτό εμφανίζεται έγκυος. 

Η ζυγαριά είναι προσεκτικά ζωγραφισμένη. Μετά από εξέταση των μελετητών κάτω από μικροσκόπιο και χημική ανάλυση του χρώματος αποδείχτηκε ότι η ζυγαριά δεν περιέχει ούτε χρυσό ούτε μαργαριτάρια. Η γυναίκα κρατά απλώς τη ζυγαριά σε απόλυτη ισορροπία και είναι βυθισμένη σε περισυλλογή. 

Τα κοσμήματα πάνω στο τραπέζι με μπλε ύφασμα γυαλίζουν στο φως. Μπορούν να θεωρηθούν ως πειρασμός ή ηδονή, ενώ τα μαργαριτάρια εδώ τοποθετημένα στον ίδιο άξονα με το στομάχι της γυναίκας είναι ένας υπαινιγμός για την αγνότητα της γυναίκας. 

Πρόκειται για μία δυνατή εικόνα αρετής που θυμίζει παραδοσιακές εικόνες της Δικαιοσύνης (που πάντοτε παριστάνεται να κρατά ζυγαριά). 

Γυναίκα στα Μπλε που Διαβάζει Γράμμα, 1663-1664, Ρεικσμουζέουμ, Άμστερνταμ

Ο πίνακας αυτός με τον τίτλο "Γυναίκα στα μπλε που διαβάζει γράμμα" χρονολογείται το 1663-1664 και βρίσκεται στο Ρεικσμουζέουμ στο Άμστερνταμ.

Η σύνθεση βρίσκεται σε υπέροχη αρμονία και υπάρχει τέλεια γεωμετρική σχέση ανάμεσα σε όλα τα στοιχεία του πίνακα. Η σκηνή διαδραματίζεται σε ένα εσωτερικό χώρο σπιτιού όπου απεικονίζεται μια γυναικεία μορφή πλάγια, φορώντας ένα μπλε ριχτό ρούχο και κρατώντας ένα γράμμα με το βλέμμα της στραμμένο σε αυτό. Θεωρείται μάλιστα ότι η γυναίκα έχει τα χαρακτηριστικά της γυναίκας του Βερμέερ.

Αμέσως δημιουργούνται ερωτήματα: η γυναίκα είναι έγκυος, όπως υποδηλώνει η εμφάνιση της; Τι είδους νέα διαβάζει; Παρά τις λεπτομερείς συγκρίσεις με τη μόδα της εποχής δεν έχει εξακριβωθεί αν η μητρική εμφάνιση της γυναίκας οφείλεται σε εγκυμοσύνη ή απλώς στα ρούχα της. Το φως που πέφτει από τα αριστερά (πάντα το φως στα έργα του Βερμέερ πέφτει από τα αριστερά) φωτίζει το γράμμα που κρατά στα χέρια της.

Στο τραπέζι, υπάρχει ένα παρατημένο μαργαριταρένιο κολιέ (σύμβολο αγνότητας ή και στοιχείο ματαιοδοξίας) αποκαλύπτει το ενδιαφέρον του Βερμέερ για την παραμικρή λεπτομέρεια καθώς και την ιδιαίτερη φροντίδα στην απόδοση του φωτός. Η άδεια καρέκλα, ο χάρτης και το γράμμα ίσως είναι αναφορά σε κάποιον απόντα, πιθανώς τον σύζυγο της γυναίκας. 

Ο Βερμέερ δεν εισχωρεί ποτέ πλήρως στη ζωή των μοντέλων του. Περιορίζεται σε υπαινιγμούς για την κατάσταση τους, χωρίς ποτέ να εισβάλλει στον ιδιωτικό τους χώρο ή να παρεισφρέει στα προσωπικά μυστικά τους.

Το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι, περ.1665, Μαουρίτσχοις, Χάγη

Το πορτρέτο αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του Βερμέερ αλλά παρ'όλες τις προσπάθειες δεν έχει εξακριβωθεί η ταυτότητα του μοντέλου. Η γοητεία του ίσως έγκειται στο ότι αποτελεί μια υποβλητική έκφραση της διαχρονικής γυναικείας ομορφιάς. 

Μερικές φορές αναφέρεται και ως "η Μόνα Λίζα του Βορρά" ή "η Ολλανδική Μόνα Λίζα".

Απεικονίζεται λοιπόν μια γυναικεία μορφή που ξεπροβάλλει από ένα σκοτεινό φόντο χάρη στο φως που εισάγεται από τα αριστερά (χαρακτηριστικό της τεχνοτροπίας του Βερμέερ, καθώς αξιοποιούσε το φως με ένα απαράμιλλο τρόπο για να δώσει εκφραστικότητα σε ένα πρόσωπο) και χάρη στον άσπρο γιακά που μας ωθεί να κοιτάξουμε προς το πρόσωπο. 

Ο άσπρος γιακάς έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το σκούρο φόντο και η αίσθηση της τρίτης διάστασης ενισχύεται.

Τα χρώματα είναι κίτρινο, καφέ και μπλε. Το τελευταίο το οποίο είναι και το αγαπημένο του χρώμα έχει χρησιμοποιηθεί απλόχερα στο μαντήλι που φοράει στο κεφάλι το κορίτσι. Το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι που μας τραβά το βλέμμα είναι πιθανώς σύμβολο αγνότητας ή και στοιχείο ματαιοδοξίας. 

Ο διάσημος αυτός πίνακας του έχει μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη το 2003, με τον τίτλο "Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι"